Thực phẩm nguy hiểm cho chó mèo: món nào sen cần tránh?

Bữa cơm gia đình Việt thường rất "mời gọi": thịt kho, cá chiên, cơm trộn nước mắm, đĩa bánh kẹo trên bàn. Boss ngồi cạnh nhìn bằng ánh mắt long lanh, và nhiều sen nghĩ cho boss ăn một miếng cũng chẳng sao. Thực tế, khá nhiều món người ăn hằng ngày lại có thể khiến chó mèo nôn ói, tiêu chảy, thậm chí tổn thương thận, gan hoặc máu. Bài này điểm lại những thực phẩm nguy hiểm cho chó mèo theo khuyến cáo của các trung tâm chống độc và tài liệu thú y uy tín, kèm những món quen thuộc trong bếp Việt và việc cần làm nếu boss lỡ ăn phải.

Cơ thể chó mèo chuyển hóa nhiều chất khác với người. Có chất người ăn thoải mái nhưng chó mèo không đào thải kịp, có chất chỉ gây hại cho một loài. Ví dụ, mèo nhạy cảm với hành tỏi hơn chó, còn chất tạo ngọt xylitol thì nguy hiểm chủ yếu với chó. Mức độ nặng nhẹ còn tùy cân nặng, lượng ăn và thể trạng từng bé, nên không có "ngưỡng an toàn" nào sen có thể tự đoán ở nhà. Cách an toàn nhất là để những món dưới đây ngoài tầm với của boss.

Sô-cô-la, cà phê, trà và nước tăng lực đều chứa nhóm chất methylxanthine (theobromine và caffeine). Chó mèo ăn phải có thể nôn, tiêu chảy, thở gấp, khát nước, bồn chồn, tim đập nhanh hoặc loạn nhịp, run và co giật. Sô-cô-la càng đậm, càng nhiều cacao thì càng nguy hiểm. Bột cacao và sô-cô-la làm bánh là loại độc nhất. Chó hay gặp nạn hơn vì tính ham ăn, nhất là dịp lễ Tết khi nhà có nhiều hộp quà bánh kẹo.

Trong bếp Việt, sen để ý thêm ly cà phê sữa để quên trên bàn, bã cà phê, túi trà và lon nước tăng lực.

Nho tươi và nho khô có thể gây tổn thương thận cấp ở chó. Điều đáng sợ là không ai biết trước bé nào sẽ bị và bao nhiêu thì đủ gây hại, nên các bác sĩ thú y khuyên coi mọi trường hợp chó ăn nho là nghiêm trọng. Các nghiên cứu gần đây cho thấy axit tartaric có nhiều trong nho có thể là thủ phạm chính. Me cũng chứa nhiều chất này và đã có ca chó bị suy thận sau khi ăn me.

Với nhà mình, đây là điểm dễ bị bỏ qua: mứt me, kẹo me, me ngào đường dịp Tết hay bánh có nho khô đều nên cất kỹ. Với mèo, dữ liệu còn ít, nhưng sen cũng không nên cho mèo ăn những món này.

Hành, tỏi, hẹ, hành lá và tỏi tây thuộc họ hành. Chúng có thể làm hỏng hồng cầu và gây thiếu máu. Mèo là loài nhạy cảm nhất, chó cũng có nguy cơ. Hành tỏi sống, chín, phi, sấy khô hay dạng bột đều độc, trong đó dạng bột và sấy khô cô đặc hơn nên càng đáng lo. Dấu hiệu thiếu máu thường xuất hiện muộn, sau vài ngày, như mệt lả, lợi nhợt nhạt hoặc vàng, thở nhanh, nước tiểu sẫm đỏ.

Đây là lý do sen không nên trộn cơm thừa cho boss. Thịt kho, canh, cháo hành, nước luộc thịt có hành, bột nêm hay gói gia vị mì gói đều có thể chứa hành tỏi. Thức ăn dặm em bé đóng hộp đôi khi cũng có bột hành.

Xylitol là chất tạo ngọt có trong kẹo cao su, kẹo ngậm không đường, một số bơ đậu phộng, bánh "ăn kiêng", kem đánh răng của người và cả vitamin dạng kẹo dẻo. Ở chó, xylitol làm đường huyết tụt rất nhanh, có khi chỉ sau khoảng 30 phút, và có thể gây tổn thương gan sau một đến hai ngày. Dấu hiệu gồm nôn, yếu, đi loạng choạng, lừ đừ, co giật.

Theo Cẩm nang Thú y Merck, chó là loài nuôi trong nhà duy nhất được ghi nhận ngộ độc xylitol. Dù vậy, sen cũng không nên cho mèo ăn những sản phẩm này. Khi mua đồ "sugar-free", sen nên đọc thành phần và để xa tầm boss, kể cả túi xách có kẹo cao su.

Rượu, bia, rượu thuốc và món có rượu được hấp thu rất nhanh. Chó mèo có thể nôn, đi loạng choạng, lừ đừ, khó thở, run, thậm chí hôn mê. Bột bánh mì, bột bánh bao còn sống có men nở cũng nguy hiểm: bột tiếp tục nở trong dạ dày ấm, làm bụng chướng đau, và men còn sinh ra cồn. Ở chó, dạ dày căng to có thể dẫn tới xoắn dạ dày, một ca cấp cứu nặng.

Xương gà luộc, xương cá, xương sườn đã nấu chín rất dễ vỡ thành mảnh sắc. Mảnh xương có thể làm boss hóc, làm rách miệng, họng, dạ dày, ruột hoặc gây tắc ruột. Đừng cho boss gặm xương còn thừa trên mâm và nên dùng thùng rác có nắp.

Đồ nhiều mỡ như thịt mỡ, da gà, bánh chưng, giò chả rán, đồ chiên và các loại hạt béo có thể gây nôn, tiêu chảy, và ở một số bé còn gây viêm tụy. Riêng hạt mắc-ca (macadamia) có thể khiến chó yếu chân, run, nôn và sốt. Đồ quá mặn như nước mắm, đồ kho mặn, khô mực, snack mặn làm boss khát, đi tiểu nhiều, và khi ăn nhiều có thể gây nôn, run, co giật.

Nhiều người vẫn cho mèo uống sữa bò, nhưng phần lớn chó mèo trưởng thành không tiêu hóa tốt đường lactose nên dễ bị tiêu chảy. Quả bơ chủ yếu nguy hiểm với chim, thỏ và ngựa. Với chó mèo, rủi ro lớn hơn nằm ở hạt bơ có thể gây hóc hoặc tắc ruột, còn vỏ và lá có chất persin gây khó chịu dạ dày.

Ngoài đồ ăn, nhà nuôi mèo dịp Tết nên cẩn thận với hoa ly và hoa loa kèn. Chỉ cần mèo liếm phấn hoa hoặc uống nước trong bình cắm hoa cũng có thể bị suy thận. Sen xem thêm bài giữ an toàn cho chó mèo dịp Tết để chuẩn bị nhà cửa trước mùa lễ.

Giữ bình tĩnh và làm theo thứ tự sau:

1. Đưa boss ra khỏi chỗ có đồ ăn, cất phần còn lại. Nếu nhà có nhiều bé, kiểm tra cả những bé khác.
2. Gom bao bì, nhãn, phần còn thừa hoặc chụp ảnh lại. Ghi nhớ boss ăn gì, lúc nào và ước chừng bao nhiêu.
3. Gọi ngay cho phòng khám thú y, kể cả khi boss vẫn còn bình thường. Nhiều chất như nho, hành tỏi hay xylitol gây hại muộn sau vài giờ đến vài ngày, và xử lý sớm thường dễ hơn.
4. Nếu boss co giật, khó thở, ngất, lả đi hoặc nôn liên tục, đưa boss đến phòng khám gần nhất ngay, mang theo bao bì.
5. Không tự gây nôn cho boss tại nhà, không cho uống muối, dầu ăn, sữa hay mẹo dân gian nào nếu bác sĩ chưa hướng dẫn. Với một số chất, gây nôn sai cách còn làm boss nặng hơn.

Sen nên lưu sẵn số phòng khám thú y quen và một phòng khám mở cửa 24/7 gần nhà trong danh bạ. Khi đến khám, mở hồ sơ sức khỏe của boss trên app PetID với sổ tiêm và lịch sử khám để bác sĩ nắm nhanh tình trạng của boss. Nếu muốn chuẩn bị thêm cho các tình huống khẩn cấp khác, sen nên đọc bài sơ cứu chó mèo bị ngạt nước mùa mưa lũ.

Muốn thưởng boss, sen có thể chọn:

• Bánh thưởng làm riêng cho chó hoặc mèo, đúng cỡ miệng của boss.
• Thịt gà, thịt heo nạc hoặc cá luộc chín, bỏ hết xương và da, không nêm muối, hành tỏi hay gia vị.
• Một ít rau củ luộc như cà rốt, đậu que, bí đỏ, cắt nhỏ để tránh hóc. Rau củ hợp với chó hơn, còn mèo thì ưu tiên thịt cá.

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Thú y Thế giới (WSAVA), đồ ăn vặt chỉ nên chiếm dưới 10% năng lượng mỗi ngày và không thay thế bữa ăn chính đầy đủ dinh dưỡng. Boss đang có bệnh nền, béo phì hay ăn kiêng theo chỉ định thì hỏi bác sĩ thú y trước khi thêm món mới.

Cuối cùng, hãy dặn cả nhà, đặc biệt là trẻ nhỏ và khách, đừng cho boss ăn đồ trên mâm. Nếu nhà vừa đón boss về, sen có thể đọc thêm chuẩn bị gì khi đón chó mèo mới về nhà, còn sen nuôi mèo lần đầu thì xem nuôi mèo lần đầu cần chuẩn bị gì để sắp xếp góc ăn uống an toàn cho boss ngay từ đầu.

Nguồn tham khảo: ASPCA Animal Poison Control, Merck Veterinary Manual, Cornell University College of Veterinary Medicine, AKC, WSAVA.